Przyszłość czytelnictwa w Polsce – relacja z Kongresu Kultury Małych i Średnich Miast 2014.

Przyszłość czytelnictwa w Polsce – relacja z Kongresu Kultury Małych i Średnich Miast październik 2014.

O przyszłości czytelnictwa w Polsce, promocji literatury oraz oferty i działalności książnic dyskutowano podczas Kongresu Kultury Małych i Średnich Miast. Dwudniowe wydarzenie poświęcone było czytelnictwu oraz znaczeniu bibliotek w małych i średnich miastach jako miejsc stanowiących centrum kultury dla lokalnej społeczności.

KONGRES KULTURY MALYCH IŚREDNICH MIAST RADOMSKO 2014

Sporo zainteresowanych odwiedziło osobiście Miejski Dom Kultury, bo aż 175 osób oraz 44 panelistów. To wynik zainteresowania Kongresem Kultury w Radomsku. Poszczególne sesje cieszyły się sporym zainteresowaniem. Interesujące spojrzenie na problem funkcjonowania kultury w małych i średnich maistach pokazała debata „Znaczenie samorządów dla sektora kultury i znaczenie kultury dla rozwoju miast” w czasie ktorej przedstawiciel teatru z Goleniowa pokazał problemy z jakimi borykł się na codzień z samorządem, w czasie kiedy poprzedni burmistrz tego miasta nie był przychylny ludziom kultury.

Twórca teatru z Goleniowa probując od lat tworzyć znakomity teatr w mieście uznanym za sypialnię Szczecina, a jednak tętniącym życiem kulturalnym zdecydowal się na założenie stowarzyszenia, które dzięki niewielkiemu wsparciu w kwocie 60 tys zł rocznie na teatr od miasta samo wypracowuje około 0,5 mln zł. To pokazuje tylko nieudolność samorządów i to jak dzięki oddolnym inicjatywom samych zainteresowanych tworzeniem kultury mozna pracować bez oglądania sie na władze lokalne. Niemniej to odosobniony przypadek z duzym sukcesem w samodzielnym dzialaniu. W Polsce istnieje jednak wiele słabych ogniw w postaci małych ośrodkow kultury i bez ludzi z pasją działania. Takim należałoby pomagać w szczególności nie zapominając o  dotowaniu tych rzeczywiście zaangazowanych.

Temu zagadnieniu poświęcona była również kolejna po przerwie sesja tematyczna pt. „Male i średnie miasta z lotu ptaka”, podczas której pierwszy prelegent przytoczył dane z Prognozy ludności na lata 2014-50. Wynika z niej, że 2/3 mieszkańców Polski mieszka w niewielkich miejscowościach, których centarlnymi ośrodkami są wlaśnie małe i średnie miasta. Uelastyczniony obecnie system pracy, zadaniosość systemu pracy powoduje, że sami decydujemy co, gdzie i kiedy wykonamy, często pracując już w nieregularnych godzinach i do późna wręcz. Tym samym tacy ‚zadaniowi’ ludzie skazani są na brak dostępu do ośrodków kultury jak dom kultury czy biblioteka, które zamykane są dużo wcześniej. Miasta Ogrody to wizjonerskie pomysły z okresu II Rzeczypospolitej. Może do takich należało by wrócić zastanawiano się podczas debaty. To co zachęcać może do sięgania po dobra kultury to kapitał społeczny jaki tworzyć się może w małych ośrodkach (zaangażowanie przedstawicieli małych społeczności znających się wzajemnie) jakość życia (poczucie bezpieczeństwa, dostępność i jakość usług spolecznych które są nam potrzebne), czy też dostępność edukacji na wyższym poziomie (na poziomie miast powiatowych-kwestia czy wyedukowani nie wyjadą do większych aglomeracji).

Panel peirwszy

Marek Stark członek Forum Kraków (Animatorzy) rzucił hasło ‚sobkowstwa’ mniejszych jednostek samorządu terytorialnego, co ma oznaczać, że chcialy by one zapewnić wszystko mimo, że nie mają szans, bo w kulturze przekraczanie granic administracyjnych jest szczególnie trudne. Na Dolnym Sląsku np. tyle ile miast tyle mamy tożsamości. Każde miasto powiatowe zmaga się z innymi problemami. Trudno jest opracować spójną politykę rozwoju kulturalnego regionu. A jednak można, czego dowodem jest start Wrocławia po laur Europejskiej Stolicy Kultury. W ten system działań próbuje wpisywać się mniejsze ośrodki Dolnego Śląska w którym znajduje się 91 miast w tym 5 miast prezydenckich, a reszte to małe i średnie. Próbują we Wrocławiu, jako metropolia organizować sieciowanie partnerstwa jednak to jest niezmiernie trudne i nie zawsze wychodzi choć są dobre przykłady współpracy.

Mariusz Kalaga przewodniczący Związku Miast Polskich przedstawił dwie najważniejsze tezy. Mianowicie ludzie i pieniądze. to wg niego najazniejsze elementy. czynnik ludzki zaangażowanie i kapitał finansowy jako motor rozwoju kultury. Mozna by sparafrazować jego słowa tak że bez ludzi kultury istnienie kultury nie jest możliwe,  nie istnieje.

Kultura w niewielkich ośrodkach samorządowych jest bardzo często zmonopolizowana. działania prowadzone są przez jedną osobę czy jednostkę. Odejście od monopolizacji daje szanse na zadowolenia i konsumpcji kultury przez społeczeństwo. Jednak działania takie są trudno mierzalne. Bo jak zmierzyć zadowolenie z kultury. czy będzie ono większe w małej czy dużej społeczności. Nie ma mierzalności zadowolenia z kultury. Nie mozna oceniając wydarzenia kulturalne kierować się tylko i wyłącznie frekwencją przy ocenianiu przydatności i z punktu widzenia prognozowanych punktów wyborczych.

Pierwszy dzień Kongresu miał miejsce w Miejskim Domu Kultury w Radomsku. Niestety w kuluarach większość osób nie była zadowolona z pierwszych dwóch debat, które w większej mierze nie wnosiły nic nowego, a były bardziej o charakterze politycznym. Zainteresowanych tymi tematami odsyłam do nagrań wideo. Link poniżej.

new.livestream.com/accounts/5300146/events/3483511

Live Streaming z sesji Kongresu Kultury

Najciekawszą częścią tego dnia była ostatnia sesja tematyczna zatytułowana „Przyszłość Czytelnictwa w wolnej Polsce”.

Swoimi przemyśleniami na temat przemian polskiego czytelnictwa oraz jego prawdopodobnych scenariuszy na przyszłość podzielili się m. in. dyrektor Biblioteki Narodowej – dr Tomasz Makowski, pisarka Zośka Papużanka (była nauczycielka) oraz dyrektor MBP w Radomsku – Anna Kosendek.

 

Debata  Znaczenie samorządow dla kultury.
Debata Znaczenie samorządow dla kultury.

Dyrektor Biblioteki Narodowej opowiadał m.in. o tym że biblioteka to azyl społeczny. W wielu gminach jedyne miejsce bezpłatne, bezpieczne, w którym nie trzeba się tłumaczyć dlaczego się przyszło i dlaczego się spędza czas. Miejsce dla 7-, 10-, 20-latka, jak i 70-latka (..) I świadomość, że jest takie miejsce, i nie trzeba tam płacić i tłumaczyć dlaczego się przyszło jest naszym prawem, zwyczajnym naszym prawem obywatelskim. I biblioteki chociażby dlatego mają przyszłość w wolnej Polsce.

Uczestnicy Kongresu Kultury 2014
Uczestnicy Kongresu Kultury 2014

Natomiast dr Tomasz Makowski dodał, że najnowsze badania stanu czytelnictwa będą przeprowadzone, jak zwykle, w trzecim tygodniu listopada, więc na początku grudnia będziemy mieli informacje. Mamy dość dobre informacje z ostatnich dwóch lat z bibliotek – to jest pocieszająca informacja, że zatrzymał się spadek wypożyczeń i spadek odwiedzin w bibliotekach. A ten spadek w ostatnich latach potrafił być kilku bądź kilkunasto procentowy, więc fakt zatrzymania się tego trendu w bibliotekach publicznych jest dla nas znamienny czy coś się w bibliotekach dobrego zaczęło dziać skoro ludzie chcą do nich przychodzić.
Bardzo dobrym przykładem tej sytuacji była deklaracja dyrektor MBP w Radomsku, gdzie 17 tys. z 48 tys. mieszkańców Radomska jest zarejestrowanymi czytelnikami biblioteki. Zapis całej rozmowy w systemie livestream (od 11:32).

new.livestream.com/accounts/5300146/events/3483511/videos/64945208

Stowarzyszenie Zielona Grupa reprezentowane przez Ulę Ziober pokazało ciekawy przykład obcowania z literaturą jakim okazał się Kamishibai – Rola ilustracji w popularyzacji literatury dziecięcej.
Miejska Biblioteka Publiczna w Radomsku zaprosiła do swoich progów drugiego dnia Kongresu. Równolegle trwały sesje tematyczne, bloki otwarte oraz warsztaty dla bibliotekarzy. Swietnie, że tak dużo się działo niemniej szkoda, że w jednym czasie, ponieważ trzeba było zrezygnować z części interesujących wystąpień. Testerzy wzięli udział w warsztatach które poprowadziła rewelacyjnie, kompetentna w każdym calu Ewa Zbroja z Narodowego Centrum Kultury.

Panel "Przyszłość mediów lokalnych".
Panel „Przyszłość mediów lokalnych”.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Trzeba przyznać, iż zainteresowanie każdym z bloków było duże, natomiast sale pełne. Osobiście dane nam było wziąć udział w pierwszej sesji otwartej, gdzie mogliśmy usłyszeć o stu kapitalnych sposobach na promocję czytelnictwa Barbary Marii Morawiec. Jak sama prelegentka informuje, prezentacja z tego wystąpienia na prośbę uczestników zostanie opublikowana w osobnym artykule w wersji rozszerzonej. Z kolei nasz kolega z krytyki Politycznej Wojciech Kowalski Mierkiewicz w swoim wystąpieniu pokazał innowacyje sposoby na promocje czytelnicta poprzez takie akcje jak te z grupą 7 minut przerwy czy akcja zbierania elekrośmieci, w której za każdy kilogram oddanych zużytych urządzeń AGD mozna było otrzymać tyle samo jabłek plus ksiązka. np. o Gender. temat ostatnio nośny więc i zainteresowanie akcją duże.

Doświadczeniami związanymi z działalnością kulturalną i czytelniczą poszczególnych bibliotek podzieliły się m. in. Mariola Talewicz (MBP w Oświęcimiu), Barbara Czajka (WBP w Łodzi). Ciekawym przykładem obcowania z literaturą okazał się przykład Kamishibai – Rola ilustracji w popularyzacji literatury dziecięcej.

Trzeba przyznać, że sam Konkres Kultury cieszył się rownież dużym zainteresowaniem mediów lokalnych i ponad regionalnych. Realizowała materiał m.in. ekipa TVP Kultura operator Maciej Fornal stanął na wysokości zadania i wraz z Magdą Olczyk znakomicie przemykali prawie niezauważeni od panelu do dyskusji i warsztatów. Realcja niebawem na antenie TVP Kultura.

Ekipa TVP Kultura w akcji.
Ekipa TVP Kultura w akcji.
Kolejni prelegenci wezwani do odpowiedzi na nurtujące pytania.
Kolejni prelegenci wezwani do odpowiedzi na nurtujące pytania.

Podczas panelu „W przestrzeni biblioteki” doszło do wymiany zdań na temat różnorodnych przestrzeni w jakich funkcjonują biblioteki, a uzupełnieniem były wypowiedzi publiczności z przykładami nietypowych, aczkolwiek bardzo kreatywnych bibliotek w Polsce i na świecie. Uczestnikami tej sesji tematycznej moderowanej przez Dorotę Koman (poetkę) byli Maciej Walczyna (architekt), Bożena Bednarek-Michalska (Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa), Jacek Królikowski (Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego).

Panel "W przestrzeni biblioteki".
Panel „W przestrzeni biblioteki”.

W międzyczasie odbywały się inne sesje i warsztaty dotyczące diagnozy lokalnych problemów związanych z czytelnictwem, wypracowaniem lokalnego modelu rozwoju czytelnictwa. Następnie do programu Kongresu wpisane zostało odsłonięcie muralu „Czytanie uczłowiecza” namalowanego na ścianie MBP w Radomsku. Kongres zakończyła krótka rozmowa o przyszłości mediów lokalnych. Zdecydowanie drugi dzień obrad był atrakcyjniejszy, a rozmowy w kuluarach były naprawdę intensywne. Organizatorzy wykazali się sporym profesjonalizmem.

Warsztaty prowadzila ewa Zbroja z Narodowego Centrum Kultury
Warsztaty prowadzila Ewa Zbroja z Narodowego Centrum Kultury

Pod koniec drugiego dnia Kongresu Kultury odsłonięto nowy mural czytelniczy „Czytanie uczłowiecza”. Mural nazwany „Czytanie uczłowiecza” ma zachęcić radomszczan do odwiedzenia biblioteki. Postacie Tytusa, Romka i Atomka zapraszają wesołymi buźkami do czytania i samorozwoju.
Otwarcia nowego muralu w ramach Kongresu Kultury Małych Średnich Miast poświęconemu czytelnictwu dokonała dyrektorka biblioteki Anna Kosendek wraz z wiceministrem kultury Andrzejem Wyrobiec. W ramach uroczystości lokalni harcerze przedstawili fragment z komiksu.

MURAL CZYTANIE UCZŁOWIECZA 1

MURAL CZYTANIE UCZŁOWIECZA 2

MURAL CZYTANIE UCZŁOWIECZA 3

KONGRES KULTURY MALYCH IŚREDNICH MIAST RADOMSKO 2014